Nawiercony ząb neandertalczyka. Najstarszy przypadek leczenia próchnicy.

15 maja 2026, 11:58

Neandertalczycy dbali o chorych, rannych i starszych członków swojej grupy. Specjaliści zajmujący się tym tematem nie byli jednak do końca pewni, czy sposób sprawowania opieki medycznej opierał się na wypracowanych strategiach czy też na instynktownym samoleczeniu, jakie możemy obserwować u naczelnych. Teraz jednak udało się zdobyć dowód na świadomie przeprowadzone leczenie. W jaskini Chagyrskaya uczeni odkryli ząb trzonowy, który nosi ślady wiercenia. Ząb pochodzi sprzed około 59 000 lat i jest, zdaniem badaczy, najstarszym znanym przykładem leczenia próchnicy.



Nienarodzone dziecko zaraża się ziewaniem od matki

14 maja 2026, 07:49

Ziewanie to odruch tajemniczy i bardzo rozpowszechniony u kręgowców. Pojawia się u ryb, gadów, ssaków i ptaków. U człowieka jest obecne już przed narodzinami – płód ziewa od około 24. tygodnia ciąży. Przez długi czas naukowcy zakładali, że to zachowanie jest wyłącznie skutkiem wewnętrznych programów biologicznych, niezwiązanym ze światem zewnętrznym. Jednak badania opublikowane w Current Biology każą to założenie zrewidować.


Afryka pęka w szwach, a naukowcy pytają o miejsce narodzin człowieka

13 maja 2026, 10:04

Wokół jeziora Turkana w Kenii od dekad znajdowane są skamieniałości najdawniejszych przodków człowieka. Jednak te same siły, które ukształtowały tamtejszy krajobraz, powoli rozrywają kontynent na kawałki. Nowe badania naukowców z Obserwatorium Ziemi Lamont-Doherty Uniwersytetu Columbia, opublikowane w Nature Communications, pokazują, że wschodnia Afryka jest bliżej geologicznego rozpadu, niż ktokolwiek przypuszczał.


Kiedy psom zmniejszyły się mózgi?

7 maja 2026, 11:27

Jednym z najbardziej widocznych skutków udomowienia jest zmniejszenie rozmiarów mózgu. Biologia proponuje różne wyjaśnienia przyczyn tego zjawiska. Mówi się o zmniejszonej presji ze strony środowiskowej, zmniejszenie mózgu to również oszczędność energii, być może też mniejszy mózg wiąże się z większą uległością czy łagodnością. Zmniejszenie to widać wyraźnie na przykład u psów, których mózg jest o 20–30 proc. mniejszy niż u wilków.


Uśpiony mózg nie śpi. Zaawansowane przetwarzanie języka w znieczuleniu ogólnym

6 maja 2026, 17:31

Naukowcy z Baylor College of Medicine i kilku innych ośrodków odkryli, że hipokamp – jedna z kluczowych struktur mózgu – zachowuje zdolność do zaskakująco złożonego przetwarzania informacji nawet podczas wyłączenia świadomości.Badanie przeprowadzono u siedmiu pacjentów poddawanych planowym operacjom neurologicznym z powodu lekoopornej padaczki skroniowej.


Koty wychodzące są nosicielami groźnych patogenów

30 kwietnia 2026, 11:32

Twój pupil, wracający z eskapad poza domem może przynieść coś więcej niż tylko mysz. Okazuje się, że koty wychodzące z domu mogą być poważnym źródłem chorób zakaźnych przenoszonych na ludzi. I, co najbardziej zaskakujące, opieka weterynaryjna nie zmniejsza tego zagrożenia.


Po dwóch latach się udało! Orangutan skorzystał z przejścia nad drogą

28 kwietnia 2026, 17:20

Brytyjskie Sumatran Orangutan Society i jego indonezyjski partner Tangguh Hutan Khatulistiwa (TaHuKah) odnotowały sukces, który pomoże chronić orangutany. Po raz pierwszy zarejestrowano orangutana, który korzysta z przejścia nad drogą. To potwierdzenie, że utworzone przez ludzi mosty linowe mogą pomóc zwierzętom w przemieszczaniu się pomiędzy obszarami coraz bardziej pofragmentowanego lasu. Dotychczas obserwowano inne gatunki małp korzystające z takich przejść. Teraz po raz pierwszy skorzystał z nich orangutan sumatrzański.


Polska ma komary przenoszące malarię: czy mamy się czego obawiać? Eksperci w Światowy Dzień Malarii

25 kwietnia 2026, 06:38

Choć malaria od dekad nie występuje w Polsce jako choroba endemiczna, najnowsze dane pokazują, że przestała być problemem odległym i egzotycznym. Coraz więcej podróżników z chorobami tropikalnymi trafia do polskich szpitali, a warunki środowiskowe – w tym obecność odpowiednich komarów i zmieniający się klimat – sprawiają, że Europa ponownie znajduje się w zasięgu malarii, a także innych chorób przenoszonych przez te owady. W Światowy Dzień Malarii eksperci podkreślają: dziś pytanie brzmi nie „czy”, ale „jak dobrze jesteśmy przygotowani”.


Imperialne Chiny. Mimo wady wrodzonej chłopiec był w pełni akceptowany przez społeczność

24 kwietnia 2026, 09:00

Na cmentarzu Wenchi w chińskiej prowincji Shanxi chowano zwykłych ludzi. Nie członków elity czy najbiedniejszych, a takie osoby, z których w większości składa się społeczeństwo – od przeciętnie zarabiających po niższą klasę średnią. W jednym z grobów pochowano młodego człowieka razem z dorosłą kobietą i skromnymi darami grobowymi. Niby nic szczególnego, a to właśnie jego szczątki trafiły na łamy naukowego czasopisma International Journal of Osteoarchaeology. Okazało się bowiem, że jest to pierwszy zidentyfikowany w Chinach archeologiczny przypadek rozszczepienia wargi i podniebienia.


Kosmiczny ewenement. Misja nowego teleskopu kosmicznego zacznie się przed czasem

24 kwietnia 2026, 07:12

Duże misje kosmiczne zwykle mają opóźnienie. Problem ten szczególnie dotyka teleskopów kosmicznych. Teleskop Webba trafił w przestrzeń kosmiczną aż... 14 lat po zakładanym terminie. Hubble miał 5-letnie opóźnienie. Ukończenie prac przed terminem to ewenement. A z takim właśnie ewenementem będziemy mieli najprawdopodobniej w bieżącym roku. I to w przypadku bardzo ważnego urządzenia. Teleskop Kosmiczny Nancy Grace Roman miał trafić w przestrzeń kosmiczną do maja przyszłego roku. Jednak wszystko wskazuje na to, że można będzie go wystrzelić już za nieco ponad 4 miesiące, na początku września.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy